محمد رضا واليزاده معجزى

782

تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )

بعد از صرف ناهار مجددا موضوع عبور راه‌آهن از لرستان مطرح گرديد و از وجنات نظر على خان پيدا بود كه در اين مورد خيلى مضطرب و از عاقبت كار خود بعد از كشيده شدن راه‌آهن سخت نگران است زيرا بنا به اظهار ويلسن او راه‌آهن را براى خود و ايل خود مؤثر مىدانست و از آن واهمه داشت كه در نتيجه اين كار قدرت او محدود و دولت بر اوضاع لرستان مسلط شود . نظر على خان در ضمن صحبت پيوسته اشاره به شيخ خزعل مىكرد و علت اين بود كه شيخ خزعل مقتدرترين رؤساى محلى ناحيه غرب و جنوب غرب بود و [ در اين نواحى ] او را مردى سياستمدار و دانا مىدانستند و كارهاى او را سرمشق خود قرار مىدادند . ويلسن كه شم سياسى قوى داشت متوجه اين مسأله شده و به نظر على خان گفت شيخ خزعل زمين مورد احتياج را براى راه‌آهن داده و به اين وسيله كمال موافقت و علاقه‌مندى خود را به كشيدن راه‌آهن نشان داده است . اتفاقا اين سخن مؤثر واقع شد و نظر على خان كه تا اين دقيقه ناراضى و بيمناك بود از عذاب روحى نجات يافت و گفت من هم مانند شيخ خزعل همين كار را خواهم كرد ؛ [ ولى ] با [ وجود ] اين قولى كه داد باز هم اصرار داشت كه دولت در مقابل صدمات احتمالى به او اطمينان بدهد لكن ويلسن در جواب گفت فعلا وقت آن نيست كه در اين باب صحبت شود . در اين‌جا ويلسن نوشته است كه بالاخره نظر على خان حاضر شد قرارداد را امضاء كند . قرارداد مزبور مربوط به محافظت راه و مصونيت مهندسين و كاركنان در قلمرو حكومت او بود كه قريب بيست فرسخ مىشد . بعد از پايان مذاكرات راجع به راه‌آهن قرار بر اين شد كه يك قبضه تفنگ با فشنگهاى آن و يك دوربين دو چشم و يك دستگاه چادر سه ديركى دو طرف باز ، ويلسن سفارش بدهد از هندوستان براى نظر على خان بفرستند . روز بعد نظر على خان قرارداد را امضاء كرده براى ويلسن فرستاد و نيز براى يك عده از سران عشاير كه وجودشان در كار مؤثر بود و كمپانى راه‌آهن احتياج به كمك و مساعدت و موافقت آنان داشت كاغذهايى نوشته براى ويلسن فرستاد كه به آنها برساند و در ضمن يك اسب با يك كره اسب زيبا هم براى او فرستاد . كره اسب مزبور را ميرزا على اكبر خان بانك تصاحب نمود . روز بعد ويلسن با يك اسكورت كافى كه همراه داشت براى خداحافظى نزد نظر على خان كه تازه لقب او از فتح السلطان به سردار اكرم تغيير داده شده بود ، رفت . در اين موقع از مواد مهم قرارداد كه چند ساعت قبل به امضاى ( مهر ) نظر على خان رسيده بود